Top Module Empty
Literatura oświecenia i romantyzmu PDF Drukuj E-mail
Napisa�: Maciej Muras   
Monday, 14 May 2007

PROGRAM

PRZEDMIOT

literatura oświecenia i romantyzmu

SPECJALNOŚĆ

Język polski z informacją naukową i bibliotekoznawstwem

WYMIAR ZAJĘĆ

60 godzin - wykład

ROK (SEMESTR)

II (3 i 4)

 

CELE KSZTAŁCENIA

Prezentacja i wyjaśnienie najważniejszych pojęć i problemów z zakresu literatury polskiej (przy uwzględnieniu kontekstu europejskiego) w tych dwóch epokach. Aby uniknąć powtarzania informacji podręcznikowych – to bowiem zostało pozostawione do samodzielnej pracy studentów – wykład skoncentrowany jest na problemach trudniejszych, wymagających wyjaśnienia, czy takich, które w podanych opracowaniach nie zostały uwzględnione lub też są omówione w zbyt małym zakresie. Chodzi również o rozwijanie zainteresowań słuchaczy, przygotowanie ich do dalszej samodzielnej pracy nad literaturą omawianych epok.

  

MATERIAŁ NAUCZANIA

Główne zagadnienia będące przedmiotem wykładu:

1. Specyfika polskiego oświecenia w kontekście europejskim. Problem rozumienia samego terminu „oświecenie”, jego odniesienie do różnych dziedzin kultury.

2. Charakter i rozwój oświeceniowej refleksji nad językiem.

2. Podstawowe zagadnienia estetyczno-literackie polskiego oświecenia. Główne prądy artystyczne i style. Założenia estetyki klasycyzmu, ich źródła i przemiany w osiemnastym i na początku dziewiętnastego wieku. Ideowo-filozoficzne korzenie i podstawowe właściwości literatury sentymentalnej. Charakter literatury rokokowej w kontekście innych prądów. Zjawiska literackie nie mieszczące się w ramach trzech głównych nurtów.

3. Zagadnienia genologiczne. Źródła, charakter i przemiana oświeceniowej refleksji nad gatunkami literackimi. Kontynuacja, przekształcenia istniejących dotychczas gatunków oraz powstawanie nowych. Uwarunkowania tego procesu.

4. Prezentacja ważniejszych gatunków – epopeja, poemat heroikomiczny, tragedia, komedia, drama, oda, satyra, bajka, list poetycki, poemat opisowy, powieść – ich głównych cech, zróżnicowania, funkcji i znaczenia w kontekście całości literatury tego okresu.

5. Znaczenie oświecenia jako epoki przełomowej w historii kultury europejskiej i jej znaczenie dla cywilizacji nowoczesnej. Miejsce oświecenia w historii kultury polskiej; przemiany w zakresie szeroko rozumianego życia literackiego.

6. Uwagi o odmienności i podobieństwach między oświeceniem i romantyzmem, potrzeba unikania uproszczeń i ujęć schematycznych. Zagadnienie granicy między tymi epokami i prądami.

7. Ideowe korzenie romantyzmu, kontekst filozoficzny dla nowej estetyki estetyki.

8. Polski romantyzm w kontekście europejskim, problem periodyzacji i zróżnicowania; ogólny rzut oka na kierunek przemian.

9. Romantyczna refleksja o literaturze; źródła i rola poezji; koncepcja poetyckiego geniuszu; stosunek do tradycji. Zróżnicowanie w tym zakresie. Koncepcja ironii romantycznej, jej źródła ideowe i estetyczne, realizacja w konkretnych tekstach. Charakter i bogactwo polskiej krytyki literackiej okresu romantyzmu.

10. Romantycy wobec tradycyjnych pojęć genologicznych. Ważniejsze gatunki literackie okresu romantyzmu – powieść poetycka, ballada, dramat romantyczny, poemat dygresyjny, gawęda, różne odmiany powieści – i ich najwybitniejsze realizacje. Zagadnienie stylu (stylów).

11. Mesjanizm polski – Adam Mickiewicz. Romantyzm polski wobec tradycji mistycznej – Andrzej Towiański i Juliusz Słowacki. Romantyczna refleksja o historii – Zygmunt Krasiński. Stosunek polskich romantyków do tradycji sarmackiej.

12. Miejsce i znaczenie romantyzmu w literaturze polskiej. Trwałe elementy romantycznej tradycji.

  

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW EDUKACYJNYCH

Prezentacja odpowiedniego zasobu wiedzy historycznoliterackiej, poparta odpowiednimi przykładami, odwołaniem się do literatury przedmiotu, a także – w pewnym zakresie - przedstawienie poglądów i rezultatu własnych badań wykładowcy.

Zachęta do samodzielnego poszerzania i pogłębiania wiedzy, samodzielnych prób interpretacji i oceny tekstów literackich pochodzących z omawianych epok.

Sformułowanie zagadnień, które słuchacze winni przemyśleć, konfrontując je z własnymi doświadczeniami i dotychczasowym tokiem studiów.

Ze względu na pedagogiczny charakter studiów – pewne sugestie dotyczące metod prezentowania wybranych problemów w pracy dydaktycznej.

Odpowiedzi na ewentualne pytania ze strony słuchaczy.

  

ZAŁOŻONE OSIĄGNIĘCIA I METODY OCENY

Słuchacze winni osiągnąć znajomość historii literatury oświecenia i romantyzmu w stopniu niezbędnym dla nauczyciela-polonisty. Podstawowy wyznacznik jej zakresu stanowi treść wykładu oraz podany spis lektur. Powinni również posiadać zdolność rozwijania tej wiedzy i jej przekazywania. Ważna jest umiejętność samodzielnego rozwiązywania problemów historyczno- i estetyczno-literackich.

Istotnym celem wykładu jest przygotowanie słuchaczy do końcowego egzaminu, mającego charakter ustnej rozmowy i uwzględniającego wskazane wyżej wiedzę i umiejętności zdających.

  

ZAŁOŻENIA DYDAKTYCZNE KONCEPCJI PROGRAMU

Połączenie poznawania tekstów literackich okresu oświecenia i romantyzmu z rozwojem świadomości humanistycznej, samodzielności myślenia oraz pogłębieniem wrażliwości estetycznej i etycznej. Kształtowanie osobowości przyszłych nauczycieli-polonistów.

  

LITERATURA

I. Lektury obowiązkowe: 1. Teksty:a) Literatura polska:„Świat poprawiać – zuchwałe rzemiosło”. Antologia poezji polskiego Oświecenia, oprac. T. Kostkiewiczowa, Z. Goliński; stąd utwory E. Drużbackiej, A. Naruszewicza, I. Krasickiego, J. Szymanowskiego, K. Benisławskiej, J. Wybickiego, J. Jasińskiego, A. Felińskiego, C. Go­debskiego, K. Tymowskiego, K. Koźmiana, L. Osińskiego.Oświeceni o literaturze. Wypowiedzi pisarzy polskich 1740-1800, oprac. T. Kostkie­wiczowa i Z. Goliński, Warszawa 1993; stąd: J. Szymanowski, Listy o guście, czyli smaku; F. Kar­piń­ski, O wymowie w prozie albo wierszu; F. K. Dmochow­ski, Sztuka rymotwórcza (tę ostatnią pozycje można też przeczytać w innym wydaniu).F. Bohomolec, Małżeństwo z kalendarza.A. Naruszewicz, Satyry.I. Krasicki, Myszeidos pieśni X; Monachomachia i Antymonachomachia; Satyry; Bajki; Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki; Pan Podstoli (wybrane fragmenty); Historia.M. D. Krajewski, Podolanka wychowana w stanie natury…lub Wojciech Zdarzyński.S. Trembecki, Wybór poezji. Sofijówka, Kraków 2002.T. K. Węgierski, Wiersze wybrane, Kraków 2002. F. Zabłocki, Sarmatyzm; Fircyk w zalotach.F. Karpiński, Poezje wybrane; Pieśni nabożne, Kraków 2002.F. D. Kniaźnin, Wybór poezji.J. U. Niemcewicz, Powrót posła; Dwaj panowie Sieciechowie; Śpiewy historyczne.W. Bogusławski, Cud mniemany...; Henryk VI na łowach.J. P. Woronicz, Świątynia Sybilli; Hymn do Boga.J. Potocki, Rękopis znaleziony w Saragossie.C. Godebski, Grenadier-filozof, Kraków 2002.M. Czartoryska‑Wirtemberska, Malwina.A. Feliński, Barbara Radziwiłłówna.K. Brodziński, Wybór poezji, Kraków 2003; stąd: Wiesław i kilka wybranych wierszy.K. Hoffmanowa z Tańskich, Dziennik Franciszki Krasińskiej lub F. Skarbek, Pan Antoni, Kraków 2003.Idee programowe romantyków polskich. Antologia, oprac. A. Kowalczykowa; stąd teksty: K. Brodzińskiego, A. Mickiewicza, M. Mochnackiego, M. Grabowskiego, S. Goszczyńskiego.A. Malczewski, Maria.S. Goszczyński, Zamek kaniowski.A. Mickiewicz, Wiersze; Grażyna; Konrad Wallenrod; Dziady; Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego; Pan Tadeusz.J. Słowacki, Liryki, opr. M. Bizan, P. Hertz; Godzina myśli; W Szwajcarii; Ojciec zadżumionych; Kordian; Balladyna; Beniowski, p. I-V; Lilla Weneda; Sen srebrny Salomei lub Ksiądz Marek; Genezis z Ducha; Król-Duch. Rapsod I.Z. Krasiński, Nie-Boska komedia; Irydion; Psalmy przyszłości [uwzględnić odpowiedź Słowackiego, np. w: Liryki].C. K. Norwid, Wiersze; Promethidion; Białe kawiaty; Czarne kwiaty; Ad leones; Pierścień wielkiej damy.M. Romanowski, Dziewczę z Sącza.L. Sztyrmer, Powieści nieboszczyka Pantofla.A. Fredro, Śluby panieńskie; Pan Jowialski; Zemsta; Dożywocie; Trzy po trzy.H. Rzewuski, Pamiątki Soplicy; stąd przynajmniej trzy gawędy.N. Żmichowska, Poganka.J. Korzeniowski, Kollokacja lub Spekulant.J. I. Kraszewski, Ulana; Stara baśń.  b) Literatura powszechna:A. Pope, Poematy. Wybór, Kraków 2002 (stąd przynajmniej jeden wybrany poemat).P. Beaumarchais, Wesele Figara.Wolter, Kandyd; Syn marnotrawny, przeł. S. Trembecki.D. Diderot, Kubuś Fatalista.J. Swift, Podróże do wielu odległych narodów świata, przeł. M. Słomczyński lub H. Fielding, Historia życia Toma Jonesa.L. Sterne, Podróż sentymentalna lub Życie i myśli JW. Tristrama Shandy.J. J. Rousseau, Nowa Heloiza.J. Macpherson, Pieśni Osjana, przeł. S. Goszczyński; stąd: Fingal, Pieśni z  Selmy.J. W. Goethe, Cierpienia młodego Wertera; Faust, cz. I.G. Byron, Giaur; Don Juan, p.I-IV.W. Scott, Waverley.V. Hugo,  Nędznicy.A. de Musset, Nie igra się z miłością.Standhal, Czerwone i czarne.H. De Balzac, Ojciec Goriot.A. Puszkin, Eugeniusz Oniegin.  2. Podręczniki i opracowania:M. Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1998.A. Witkowska, R. Przybylski, Romantyzm, Warszawa 1997.Historia literatury polskiej w dziesięciu tomach, red. A. Skoczek, t. IV, cz. I, II Oświecenie; t. V, cz. I, II Romantyzm.T. Kostkiewiczowa, Klasycyzm, sentymentalizm, rokoko.T. Kostkiewiczowa, Polski wiek świateł. Obszary swoistości, Wrocław 2002.Słownik literatury polskiego Oświecenia, pod red. T. Kostkiewiczowej (wybrane hasła).F. Claudon i in., Encyklopedia romantyzmu.A. Witkowska, Wielcy romantycy polscy.A. Witkowska, Mickiewicz. Słowo i czyn.A. Kowalczykowa, Słowacki.J. Maciejewski, Cyprian Norwid. II. Lektury uzupełniające:Należy wybrać po dwie pozycje z grupy tekstów i opracowań. Jeśli w grupie lektur obowiązkowych podane są teksty do wyboru, to te, które nie zostały w pierwszym rzędzie wybrane, można potraktować jako uzupełniające. Oprócz tego proponowane są następujące dzieła: 1. Teksty    a) Literatura polska:„Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, oprac. J. Platt, BN I 195.Polska poezja rokokowa. Antologia, oprac. R. Dąbrowski, Kraków 2003.K. Benisławska, Pieśni sobie śpiewane.„Monitor”, oprac. E. Aleksandrowska, BN I 226.„Abyśmy o ojczyźnie naszej radzili”. Antologia publicystyki doby stanisławowskiej, wyd. Z. Goliński, 1984.F. Zabłocki, Zabobonnik; Król w kraju rozkoszy.I. Krasicki, Wybór liryków, oprac. S. Graciotti, BN I 252; Wybrane komedie, Kraków 2003; Rozmowy zmarłych.J. Jasiński, Wiersze i poematy. Wybór, Kraków 2002.S. Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego; stąd: Edukacja, Prawo­dawstwo, Niezgoda wewnętrzna, Polska.H. Kołłątaj, Wybór pism politycznych, BN I 140.Bicz na akademików krakowskich. Antologia, oprac. R. Dąbrowski, Kraków 2003.J. Wybicki, Wiersze i arietki, Gdańsk 1973.Polska epopeja klasycystyczna. Antologia, oprac. R. Dąbrowski, Kraków 2001.K. Koźmian, Wybór poezji, Kraków 2002.Polski romans sentymentalny, oprac. A. Witkowska, BN I 206.K. Brodziński, O klasyczności i romantyczności….Reduta. Romantyczna poezja niepodległościowa, opr. M. Janion.J. Słowacki, Maria Stuart; Jan Bielecki; Lambro; Fantazy.S. Goszczyński, Król zamczyska.Z. Krasiński, Poezje, opr. M. Bizan, P. Hertz; Agaj-Han; Przedświt.C. Norwid, Quidam.J. B. Zaleski, Wybór poezji.A. Fredro, Pan Geldhab; Mąż i żona.W. Pol, Wybór poezji.H. Rzewuski, Listopad.Z. Kaczkowski, Murdelio.W. Łoziński, Zaklęty dwór.M. Grabowski, Wybór pism krytycznych, opr. A. Waśko, Kraków 2005.       b) Literatura powszechna:Europejskie źródła myśli estetyczno‑literackiej polskiego Oświecenia, oprac. T. Kost­kiewiczowa i Z. Goliński, Warszawa 1997.Montesquieu, Listy perskie.Wolter, Traktat o tolerencji napisany z powodu śmierci Jana Calasa.  G. E. Lessing, Natan mędrzec; Minna von Barnhelm; Emilia Galotti.J. J. Rousseau, Wyznania (ks. I-IV).P. Ch. de Laclos, Niebezpieczne związki.Manifesty romantyzmu 1790-1830, wybór, oprac. A. Kowalczykowa; stąd: Wordsworth, Shelley, A. W. i F. Schleglowie, Novalis, Hugo.  F. Schiller, Zbójcy.Niemiecka ballada romantyczna, BN II 142.Angielscy poeci jezior, BN II 142.P. B. Shelley, Poezje wybrane.F.-R. de Chateaubriand, René.A. de Musset, Spowiedź dziecięcia wieku. 2. Opracowania:P. Chaunu, Cywilizacja wieku Oświecenia, Warszawa 1989.Z. Libera, Oświecenie, Warszawa 1991.W. Borowy, O poezji polskiej w wieku XVIII.B. Baczko, Hiob, mój przyjaciel. Obietnice szczęścia i nieuchronność zła, Warszawa 2002.Z. Goliński, Ignacy Krasicki, Warszawa 2002.P. Hazard, Myśl europejska w XVIII wieku, Warszawa 1972.T. Kostkiewiczowa, Horyzonty wyobraźni. O języku poezji czasów Oświecenia, Warszawa 1984.T. Kostkiewiczowa, Studia o Krasickim, Warszawa 1997.P. Żbikowski, Klasycyzm postanisławowski, Warszawa 1999.Lektury polonistyczne. Oświecenie. Romantyzm, pod red. A. Borowskiego i J. Gruchały, t. I, Kraków 1996.Motywy religijne w twórczości pisarzy polskiego Oświecenia, pod red. T. Kostkiewiczowej, Lublin 1995.M. Piszczkowski, Ignacy Krasicki. Monografia literacka, Kraków 1975.J. T. Pokrzywniak, Ignacy Krasicki, Bibl. „Polonistyki”, Warszawa 1992.Problemy literatury polskiej okresu oświecenia. S. I-II, pod red. Z. Golińskiego, Wrocław 1973-1977.R. Przybylski, Klasycyzm, czyli Prawdziwy koniec Królestwa Polskiego, Warszawa 1993.D. Ratajczakowa, Komedia oświeconych, Warszawa 1993.Z. Sinko, Powieść zachodnioeuropejska w kulturze literackiej polskiego Oświecenia, Wrocław 1968.W. Woźnowski, Bajka w literaturze polskiego Oświecenia, Kraków 1974.Pisarze polskiego Oświecenia. Pod red. T. Kostkiewiczowej i Z. Golińskiego, T. 1, War­sza­wa 1992, T. 2, Warszawa 1994, T. 3, Warszawa 1996.R. Dąbrowski, Poemat heroikomiczny w literaturze polskiego oświecenia, Kraków 2004.M. Żmigrodzka, M. Janion, Romantyzm i historia.M. Janion, Gorączka romantyczna.K. Wyka, Pan Tadeusz, t. I: Studia o poemacie.Problemy polskiego romantyzmu, red. M. Żmigrodzka, s. I, II, III (wybór).M. Maciejewski, Narodziny powieści poetyckiej w Polsce.Cz. Zgorzelski, O sztuce poetyckiej Mickiewicza.Cz. Zgorzelski, Liryka w pełni romantyczna.J. Kleiner, Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. I-IV.Z. Łapiński, Norwid.B. Dopart, Mickiewiczowski romantyzm przedlistopadowy.   K. Poklewska, Aleksander Fredero  A. Waśko, Romantyczny sarmatyzm.S. Kawyn, Literatura polska w kraju w latach 1831-1863.I. Opacki, W środku niebokręga. Poezja romantycznych przełomów. 
              
 
wstecz   dalej »

 Czuli barbarzyńcy

Województwo Śląskie

QR Kod

Zeskanuj kod i dodaj KN do kontaktów swojego telefonu:

 

Konteksty Kultury

konteksty_male.jpg
© 2017 Portal Kolegium Nauczycielskiego w Bielsku-Bia�ej
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.