Top Module Empty
J?zyk staro-cierkiewno-s?owia?ski PDF Drukuj E-mail
Napisa�: Maciej Muras   
Monday, 14 May 2007

PROGRAM

PRZEDMIOT

J?zyk staro-cierkiewno-s?owia?ski

SPECJALNO??

J?zyk polski z informacj? naukow? i bibliotekoznawstwem

WYMIAR ZAJ??

30 godzin ?wicze?

ROK (SEMESTR)

I rok, 2 semestr
 

CELE KSZTA?CENIA

 

Celem ?wicze? jest poznanie przez studentów podstawowych cech j?zyka staro-cerkiewno-s?owia?skiego na podstawie szczegó?owych analiz fragmentów tekstów. Jest
nim tak?e wyrobienie umiej?tno?ci rekonstrukcji systemu wczesnopras?owia?skiego
(ok. IV–V w.), konfrontowanie form wczesno- i pó?nopras?owia?skich (w wariancie po?udniowos?owia?skim). Porównywanie form powsta?ych w wyniku typowych zjawisk fonetycznych jak palatalizacje I–III, mi?kcz?cy wp?yw -j- na spó?g?oski, oddzia?ywanie jej na samog?oski szeregu tylnego, metatezy, dysymilacje, epentezy i redukcje – ma s?u?y? g?ównie do przygotowania studentów do zaj?? z gramatyki historycznej j?zyków s?owia?skich; wp?ywa te? na lepsze zrozumienie mechanizmów polszczyzny – ogólnonarodowej
i regionalnej. Celem zaj?? z gramatyki j?zyka scs. Jest równie? uzmys?owienie studentom podobie?stw i pokrewie?stw j?zyków grupy praindoeuropejskiej oraz istnienia uniwersalnych praw j?zykowych (por. zmiany fonetyczne, m.in. elizje, asymilacje, dysymilacje).

 

 
  

MATERIA? NAUCZANIA

 

Podstawowym materia?em s? teksty ?wiczeniowe zawarte w podr?czniku Cz. Bartuli, dodatkowym – wspó?czesne i historyczne formy pokazuj?ce dziedzictwo pras?owia?skie (fonetyczne, morfologiczne, znaczeniowe).

1. Porównanie alfabetów s?owia?skich, pierwsze próby czytania, podzia? wyrazów na laby. Transkrypcja i transliteracja.

 2. System fonologiczny wczesnopras?owia?ski i pó?nopras?owia?ski (porównywanie poszukiwanie przyczyn zmian), warunki I i II palatalizacji tylnoj?zykowych, I deklinacja -o- tematowa, analiza form przypadkowych, w których dochodzi do palatalizacji, porównanie polskich alternacji twardej do mi?kkiej/funkcjonalnie mi?kkiej w loc.sg.

3. Trzecia palatalizacja, mi?kcz?cy wp?yw -j- na spó?g?oski: k, g, ch, s, z, t, d, r, l oraz grupy spó?g?oskowe : st, zd, sk, zg, sl, zn ; wp?yw -j- na samog?oski przednie deklinacje -jo- tematowa, deklinacja ?e?ska twardo- i mi?kkotematowa, odmiana czasownika by?.

4. Metatezy w nag?osie i ?ródg?osie, porównywanie form cerkiewnych z realizacjami lechickimi (przestawka ze wzd?u?eniem), wschodnios?owia?skimi (pe?nog?os) oraz po?udniowos?owia?skimi (przestawka bez wzd?u?enia), pokazywanie form kaszubskich (bez przestawki, ze wzd?u?eniem), rekonstrukcja form pras?owia?skich, dyskusja na temat chronologii powstania samog?oski - o-. Formy czasu tera?niejszego koniugacji I–V.

 5. Sonanty i grupy pseudosonantyczne, deklinacja - u - tematowa (wyj?tki) oraz odmiana rzeczowników - i - tematowych.

 6. Cd. palatalizacji – rozwój grup kve, gve, chve oraz kvi, gvi, chvi, wyst?powanie tzw.
l epentetycznego po spó?g?oskach wargowych, na zachodzie S?owia?szczyzny brak epentezy, w polszczy?nie wyj?tkowo: kropla, grobla, niemowl?, Lublin. Deklinacja V (spó?g?oskowa), odmiana prosta przymiotników, funkcje odmiany z?o?onej, odmiana zaimka anaforycznego, stopniowanie przymiotników.

 7. Przyk?ady dysymilacji (odpodobnie?) i redukcji (uproszcze?) w formach czasowników
i w rzeczownikach, Odmiana zaimków osobowych, dzier?awczych, wskazuj?cych, trójkowy system wskazywania w pras?owia?szczy?nie, por. archaiczne polskie do siego roku, gwarowe lato?, a tak?e dzi?. Tryb rozkazuj?cy.

 
  

PROCEDURY OSI?GANIA CELÓW EDUKACYJNYCH

 

G?ównie analiza struktury fonetyczno-fonologicznej i morfologicznej form staro-
-cerkiewno-s?owia?skich. Poszukiwanie w?a?ciwych procesów fonetycznych, które doprowadzi?y do zapisanych w tekstach postaci wyrazów poprzez:

 1 Porównywanie ich z analogicznymi formami w znanych ew. studentom j?zykach s?owia?skich (przede wszystkim w polszczy?nie i jej gwarach oraz j?zykach po?udnia S?owia?szczyzny).

 2. Odwo?ywanie si? do analoficznych form, np. w ?acinie, j?zyku litewskim oraz niemieckim, zestawianie morfemów (szczególnie rdzennych, porównywanie rodzin wyrazów).

 3. Konfrontowanie wyrazów z tekstów scs. Z has?ami w s?ownikach etymologicznych (g?ównie W. Borysia, F. S?awskiego, A. Brücknera). Uwzgl?dnianie chronologii wzgl?dnej w analizie przyk?adów typu: xl?vъ, xl?vъ, kr?pъkъ, „detektywistyczne” poszukiwanie np. form pseudometatetycznych i przestawionych, pseudosonantycznych itp. oraz odwo?ywanie si? do form ojczystych – ogólnopolskich i gwarowych.

 
  

ZA?O?ONE OSI?GNI?CIA I METODY OCENY

 

Studenci powinni: umie? analizowa? teksty zapisywane alfabetem cyrylickim, pokaza? specyfik? j?zyka scs., charakteryzowa? podstawowe zjawiska fonetyczne pó?nopras?owia?skie, wybrane cechy fleksyjne, orientowa? si? w pokrewie?stwach j?zyków s?owia?skich, pozna? rodzin? j?zyków praindoeuropejskich.

Zaliczenie przedmiotu: aktywno?? na zaj?ciach, pozytywnie oceniane kolokwia
z cerkiewnych procesów fonetycznych i odmiany wyrazów; ko?cowy test fonetyczno-
-fleksyjny oceniany (wpis do indeksu).

 
  

ZA?O?ENIA DYDAKTYCZNE KONCEPCJI PROGRAMU

 

Przedmiot pe?ni funkcj? zaj?? wprowadzaj?cych do gramatyki diachronicznej (równie? cz??ciowo – porównawczej) oraz do dialektologii. Podstawowe zagadnienia (elementy wyk?adów i ?wiczenia) to: wspólnota Pras?owian na tle rodziny ba?to-s?owia?skiej
i praindoeuropejskiej, historia misji morawskiej ?w.?w. Cyryla i Metodego, zabytki scs. (kanon), alfabety s?owia?skie, system samog?oskowy i spó?g?oskowy wczesno-
i pó?nopras?owia?ski, wybrane zagadnienia fleksji imiennej (odm. rzeczowników, przymiotników prosta i z?o?ona) i werbalnej; dziedzictwo cerkiewno-s?owia?skie wspó?cze?nie – w Polsce i Europie ?rodkowej.

  

LITERATURA

 

 1. Cz. Bartula: Podstawowe wiadomo?ci z gramatyki staro-cerkiewno-s?owia?skiej. Warszawa 1981.

 

 2. W. Bory?: S?ownik etymologiczny j?zyka polskiego. Kraków 2005.

 

 3. T. Bajerski: J?zyk staro-cerkiewno-s?owia?ski. Podr?cznik dla polonistów. Lublin 1966.

 

 4. A. Brückner: S?ownik etymologiczny j?zyka polskiego. Warszawa 1970.

 

 5. H. Dalewska-Gre?: J?zyki s?owia?skie. Warszawa 2002.

 

 6. T. Friedelówna, Cz. ?apicz: J?zyk staro-cerkiewno-s?owia?ski. Toru? 1994.

 

 7. F. S?awski: S?ownik etymologiczny j?zyka polskiego. T. A–?. Kraków 1952–1982.

 

 8. J. Struty?ski: Podstawowe wiadomo?ci z gramatyki j?zyka staro-cerkiewno-s?owia?-
skiego
. Kraków 1979.

 
  
 
wstecz   dalej »

 Czuli barbarzy?cy

Wojewdztwo ?l?skie

QR Kod

Zeskanuj kod i dodaj KN do kontaktów swojego telefonu:

 

Konteksty Kultury

konteksty_male.jpg
© 2015 Portal Kolegium Nauczycielskiego w Bielsku-Bia�ej
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.